Gepubliseer in Joernaal

Skryfkuns gr.10 -12: Die kortverhaal of verhalende opstel – Beplan die slotparagraaf van die verhaal goed!

Die laaste paragraaf van jou opstel is iets heel anders as die oplossing. Dit is die paragraaf waarin die skrywer probeer toon dat die probleem en die oplossing die karakters laat groei het.

Die belangrike vraag hier is wat wil jy hê moet die leser onthou van hierdie storie. Dus: Waarom het jy die storie geskryf?

Ons skryf stories omdat ons boodskappe het om te bring oor groei. Groei as mense. ‘n Verhaal kan die hoofkarakter en die leser lei om totaal nuut oor ‘n saak te dink. Dit impliseer groei.

In die laaste paragraaf gaan ek dus skryf oor die besef waartoe die karakter kom. Onthou die uitdaging is reeds oorkom. Hoe beskryf ek die wysheid of insig wat die karakter verkry het? Kyk na die volgende slotparagrawe van kortverhale:

1 Die verligting maak plek vir die verlange na sy mense. Daar waar onvoorwaardelike aanvaarding is. Hy pak oorhaastig sy tas. Gryp sy beursie sleutels en foon.

2 Sy sien die donker wolke is weg. ‘n Strepie blou lug het op die horison deurgebreek. Gelukkig hou niks vir altyd aan nie. Sy kan weer gelukkig wees.

3 Toe hy uitstap laat hy oneerlikheid in sy sel agter. Weet hy die tronk het hom tog iets geleer.

4 Die breuk is finaal. Sy stap uit die hofsaal. Met elke tree besef sy net meer dat sy die oorsaak van die egskeiding was. Net sy.

5 Hy voel die dankbaarheid deurbreek. Dit wat die regte ding om sy kind om vergifnis te vra. Sy verhouding met sy kind is herstel. Hy het uiteindelik weer ‘n kans met haar gekry.

6 Die skade wat sy aangerig het, is ‘n skande. Die leuens oor Lana se ontrouheid teenoor Vince is deur haar verkondig. Lana se rooigehuilde oë het haar bygebly. Gelukkig het sy gister haar skuld teenoor Vince erken.

Die karakter het dus insig gekry, is wyser en het gegroei. Dit verleen kwaliteit aan die verhaal, want die skrywer toon insig in die karakter wat hy geskep het.

Hierdie paragraaf is vir baie skrywers moeilik om te beplan en te skryf. Dit verg bietjie dinkwerk en dan skaafwerk. Tog, dalk kom ons vinniger by die antwoord uit as ons gaan dink hoekom ons die storie wou skryf.

Gepubliseer in Joernaal

Die kortverhaal of verhalende opstel Beplan die oplossing van die uitdaging!

Skryfwenke (4)

Elke goeie verhaal het ‘n interessante uitdaging wat opgelos moet word. Hierdie uitdaging word reeds in die eerste paragraaf genoem. Vir ‘n eerste paragraaf beplan ons dus vir die tyd, plek en uitdaging.

Daarna moet die skrywer dadelik beplan vir die oplossing van die uitdaging. Hierdie beplanning gaan verg dat jy mooi moet dink en alle swak oplossings moet uitskakel.

Wat die skrywer ook moet weet is dat daar ten minste twee pogings tot ‘n oplossing moet wees in sy verhaal. Hierdie twee mislukkings moet ook beplan word. Sien jy hoe die verhaal reeds in jou denke vorm aanneem?

Probeer hierdie kennis toepas:

‘n Eerste paragraaf word gegee en jy moet die oplossing onderaan neerskryf.

Sy dogter het vir die derde keer daardie week gekla oor dieselfde dogter wat haar boelie. Op ‘n whatsapp-groep. Hy het geweet net ‘n baie kreatiewe oplossing sal help. Vroeg die aand was hy in sy studeerkamer. Ses planne het in die klein kantoorasblikkie beland. Die sewende een was ‘n wenner…

Paragraaf 6: Oplossing
Skryf hier op ‘n kreatiewe manier, die beste oplossing ooit vir sulke onaanvaarbare gedrag. Gaan jy die boelie laat ly of mooi met haar werk? Of gaan jy haar verras met ‘n oplossing wat haar gaan genees?
Is daar nog moontlikhede? Wat kies jy?

Paragraaf 2-5: twee pogings om die probleem op te los. Gee ook redes waarom dit misluk het.

Jy het nou leiding gekry om vir ses paragrawe se inhoud te beplan. Kan jy sien dat jou storie sin maak? Kan jy sien hoe ongelooflik belangrik ‘n goeie oplossing is?

Gepubliseer in Joernaal

Taalleerhersiening Gr.10 – 12

Beantwoord die volgende vrae aan die hand van die gegewe sin.

Gister het ‘n laserliggie ‘n arme seun se oë verewig en altyd beskadig.

  1. Tot watter woordsoort behoort die eerste woord van die sin?
  2. Maak ‘n betekenisvolle sin met die konnotatiewe betekenis van oë.
  3. Beklemtoon foeitog.
  4. Vorm na die analogie van liggie ‘n nuwe woord met “gewig”
  5. Beklemtoon gister korrek.
  6. Dui die gesegde van die sin aan.
  7. Identifiseer die laterale konsonante in die sin.
  8. Dui die alliterasie in die sin aan.
  9. Identifiseer en benoem die determineerder in die sin.
  10. Dui aan en benoem die hulpwerkwoord.
  11. Vorm deur middel van klinkerwisseling ‘n nuwe woord van het.
  12. Spreek jou uit oor die dubbelkonsonant in laserliggie.
  13. Is laserliggie ‘n simpleks of ‘n kompleks? Motiveer jou antwoord.
  14. Hoe is laserliggie gevorm?
  15. Wat is die funksie van die postmorfeem in arme?
  16. Gebruik die kern van laserliggie as bepaler en vorm ‘n nuwe samestelling.
  17. Maak ‘n betekenisvolle sin met die homoniem van lig.
  18. Gee die funksie van die postmorfeme in laserliggies.
  19. Dui die onderwerp aan en benoem dit volledig.
  20. Is arme ‘n byvoeglike bepaler of ‘n byvoeglike bysin? Gee ‘n rede vir jou antwoord.
  21. Brei die sin uit met ‘n byvoeglike bysin.
  22. Dui die betekenisverskil aan as seun ontrond uitgespreek word.
  23. Skryf die onderwerp neer.
  24. Wat is die betekenisverskil as se met ‘n kappie uitgespreek word?
  25. Is die deelteken in oë funksioneel? Motiveer jou antwoord.
  26. Verdeel oë lettergrepe en dui aan of die letergrepe oop of geslote is.
  27. Gee die denotatiewe betekenis van beskadig.
  28. Beoordeel die spelwyse van verewig.
  29. Gee ‘n voorbeeld van ‘n taalverskynsel in die sin en benoem dit.
  30. Skryf die sin in die direkte rede.
  31. Skryf die sin in die indirekte rede.
  32. Vorm ‘n selfstandige naamwoord van beskadig en ewig.
  33. Skryf die sin in neutrale taal.
  34. Verander die sin na die lydende vorm.
  35. Vorm ‘n spesifieke vraagsin met bogenoemde sin.
  36. Vorm ‘n persoonsnaam van: arm, beseer.
  37. Brei die sin uit met ‘n bywoordelike bepaling van plek.
  38. Watter stylfiguur is hier ter sprake? Verduidelik en gee die funksie daarvan.

Memorandum Taalleerhersiening November 2017

  1. Uitroepsin (emosie word weergegee) en stelsin. (1)
  2. Die gebruik is reg. ‘n Sin begin met ‘n hoofletter en eindig met ‘n punt.
    Die punt moet die gedagte afsluit. (3)
  3. Inversie. Dit het die voorplasing van “gister” tot gevolg om die tyd te beklemtoon. (3)
  4. Tussenwerpsel. (1)
  5. Ek kyk met nuwe oë na die saak. (Ek verstaan dit nou anders/beter). (1)
  6. Fóéitog (1)
  7. Gewiggie (1)
  8. Dit is reg /gepas. Dit hef die emosie van bejammering uit. (2)
  9. Foeitog, gister net ‘n laserliggie die arme seun se oë vir ewig en altyd beskadig! (2)
  10. gíster (1)
  11. Het beskadig (1)
  12. Oei in foeitog (1)
  13. g-allitersasie, l-alliterasie, r-alliterasie (1)
  14. ‘n: onbepaalde determineerder/lidwoord, die bepaalde determineerder/lidwoord (2)
  15. Het: hulpwerkwoord van tyd (1)
  16. Gehad/had (argaïsme) (1)
  17. Die spelling is reg. In ‘n afleiding verdubbel die konsonant na ‘n kort beklemtoonde vokaal. (2)
  18. Kompleks. Die word kan ontleed word. Dit bevat twee stamme en ‘n postmorfeem. (2)
  19. Dit is ‘n samestellende afleiding (1)
  20. Dit vorm ‘n attributiewe adjektief/byvoeglike naamwoord (1)
  21. Ligstraal (1)
  22. Lig asseblief die stoel op sodat ek kan sien of my pen daar is. (1)
  23. -gie: vorm die verkleining, -s vorm die meervoud (2)
  24. Die seun: direkte voorwerp (1)
  25. Byvoeglike bepaling. Dit staan alleen sonder ‘n werkwoord. (2)
  26. Gister het ‘n laserliggie die arme seun, wat daar sit, se oë vir altyd en ewig beskadig. (1)
  27. Seën: beteken gawes wat jy onverdiend kry. Seun: is ‘n manlike kind. (2)
  28. ‘n laserliggie (1)
  29. Sê: dit dui daarop dat iemand praat. (1)
  30. Ja. Dit dui ‘n nuwe lettergreep aan en help so met die uitspraak. (1)
  31. o-e: (onthou: geen deelteken nie!) oop lettergreep, oop lettergreep (2)
  32. Seermaak (1)
  33. Dit is verkeerd gespel, want vir is ‘n losstaande voorsetsel in hierdie geval en nie die premorfeem ver- nie. (2)
  34. Vir ewig en altyd: pleonasme (2)
  35. Sy sê:” Foeitog! Gister het ‘n…”(direk =plus 4 nuwe leestekens) (2)
  36. Sy het bejammerend gesê dat ‘n laserliggie die vorige dag die arme seun se oë vir ewig en altyd beskadig het. (Indirek = minus 4 leestekens!!!) (1)
  37. Beskadiging, ewigheid. (2)
  38. Gister het ‘n laserliggie ‘n seun se oë permanent beskadig. (1)
  39. ‘n Arme seun se oë is gister vir ewig en altyd deur ‘n laserliggie beskadig. (1)
  40. Wanneer/Wat/ Wie se (Onthou die vraagteken) (1)
  41. Armes/armlastige(s), beseerde(s) (2)
  42. Gister by die skool/in die klas/ het ‘n laserliggie die arme seun se oë … (1)
    (60)